||boek: Kleine Helden|Over gewone mensen die in oorlog en ellende een groot verschil maken|canvas

||door: Rudi Vranckx

||taal: nl
||jaar: 2016
||druk: 1e druk
||pag.: 223p
||opm.: paperback|zo goed als nieuw

||isbn: 978-90-8931-612-7
||code: 1:000515

--- Over het boek (foto 1): Kleine Helden ---

Kleine Helden, zo heet de nieuwe achtdelige reeks van Rudi Vranckx die vanaf februari 2016 op Canvas wordt uitgezonden. In deze reeks en in dit boek geeft Vranckx die gewone mensen een gezicht die in de moeilijkste omstandigheden boven zichzelf uitstijgen. De kleine helden die in hoogst problematische gebieden en situaties (van Nigeria tot Mexico en van Roemenië tot Hongkong) hun lot niet zomaar ondergaan, maar die moedig tegen de stroom in roeien, op zoek naar een uitweg uit neerwaartse spiralen en vicieuze cirkels. Naamloze mannen en vrouwen die eigenlijk heel gewoon zijn en geen Nobelprijzen zullen winnen, maar die leven en werken in ongewone omstandigheden en op hun manier de wereld een beetje beter maken. In een wereld die chaotischer en onzekerder is dan ooit, brengen ze moedige verhalen die niet deprimeren, maar inspireren.

[bron: https--www.standaardboekhandel.be]

Over gewone mensen die in oorlog en ellende een groot verschil maken. [2016-03-10]

Gewone mensen die in de moeilijkste omstandigheden boven zichzelf uitstijgen: Rudi Vranckx geeft ze een gezicht in de achtdelige Canvas-reeks Kleine Helden en in dit boek.

Vranckx vindt ze overal, van Roemenië tot Kenia en van Irak tot Mexico. Hoe problematisch hun leefwereld ook is, ze weigeren hun lot zomaar te ondergaan en blijven moedig tegen de stroom in roeien, op zoek naar een uitweg uit neerwaartse spiralen en vicieuze cirkels.

Of het nu IS is dat aan de deur staat, een vluchtelingencrisis of etnische spanningen: overal ter wereld bewijzen kleine helden dat we altijd een keuze hebben, hoe onoverkomelijk de uitdagingen ook lijken.

Heel gewone naamloze mannen en vrouwen zijn ze, geen Nobelprijswinnaars. En toch maken ze elk op hun manier de wereld een beetje beter.

Een inspirerend boek vol hoop.

[bron: https--www.showbizzsite.be/nieuws/rudi-vranckx-kleine-helden-1495910]

Rudi Vranckx blikt terug op 'Kleine Helden': "Puinruimen na de doortocht van IS" [2016-03-09]

Elke woensdag blikt VRT-journalist Rudi Vranckx terug op de dinsdag uitgezonden aflevering van zijn Canvas-reeks Kleine helden, over gewone mensen die het verschil maken in moeilijke omstandigheden.

De Iraakse stad Sinjar, die sinds augustus 2014 in handen was van IS, werd op 13 november 2015 heroverd door de Koerdische peshmergastrijders die daarbij ondersteund werden door luchtaanvallen van de coalitie. Net zoals na de bevrijding van Kobani kregen ze ook hier een tot puin gebombardeerde stad in handen, waarvan de straten en huizen bezaaid lagen met boobytraps die de terugkerende bevolking moeten treffen.

Dokteres Chansa Shamdin Ali behandelt gewonde strijders en zieken in Sinjar:

Nu de stad bevrijd is, zijn enkele belangrijke doorgangswegen opnieuw open. En dat heeft Chansa gemerkt. Nu haar patiënten haar weer makkelijker kunnen bereiken, werkt ze tot 180 consultaties per dag af. Medicijnen of medisch materieel heeft ze nog steeds niet gezien, een halfjaar na haar oproep.

Al dat professionele bezoek ten spijt, is het er voor Chansa nog iets eenzamer op geworden, daar in haar container boven op de Sinjar-berg. De rest van haar familie is immers eind vorig jaar vanuit Erbil naar Duitsland geëmigreerd. Zelf denkt Chansa er absoluut niet aan hen te volgen. Ze blijft tot IS helemaal verdreven is.

Basma al Dakhi verzamelt getuigenissen van jezidivrouwen die ontsnapt zijn uit de handen van IS:

Ook Basma blijft haar handen vol hebben. Sinds we haar bezochten, behandelt ze nog dertig meisjes méér. Ze blijft beter worden in haar werk, vertelt ze, nu ze heel wat ervaring heeft opgebouwd. En de contacten met de Koerdische autoriteiten verlopen steeds beter.

Ze merkt ook dat haar werk vruchten begint af te werpen. Zo hebben onder andere de getuigenissen die zij verzameld heeft ervoor gezorgd dat de EU de massamoord door IS op jezidi's nu als een genocide beschouwt.

Zakenman Sirwan Barzani kon met 150 strijders de opmars van IS naar Erbil stuiten:

Verderop aan de frontlinie wachten generaal Sirwan Barzani - trouwens een neef van president Massoud - en zijn Zwarte Tijgers op het gepaste moment om Mosoel binnen te vallen. Dat wordt de volgende stap in de strijd tegen IS, kondigde de Amerikaanse legerleiding begin deze maand nog aan, om er meteen aan toe te voegen dat de rol van de Koerdische strijders daarin nog niet vast ligt. Het Iraakse leger zal er alvast wel zeker bij betrokken worden.

Hoe dan ook zal de slag om het Iraakse IS-bolwerk, de tweede grootste stad van Irak met tot vandaag nog steeds een miljoen inwoners, waarschijnlijk maanden aanslepen, zo waarschuwden de Amerikanen nog.

[bron: https--www.demorgen.be]

Vranckx beschrijft in korte portretten de levens van individuen die in een gewelddadige omgeving en extreme omstandigheden niet alleen zelf overeind blijven, maar constructief en positief het goede nastreven. Dit boek ligt in het verlengde van zijn werk als documentalist voor de televisie-omroep Canvas. De verhalen spelen zich af in landen variërend van de Verenigde Staten tot Kenia of van Italië tot Myanmar. Het resultaat is een boek dat optimisme en ontroering bij de lezer opwekt. Met foto's in zwart-wit van de betrokken personen. In boeken waarin oorlog en sociaal onrecht het thema zijn, kan de lezer een gevoel van onmacht krijgen. Dit boek bewijst dat individuen het verschil kunnen maken in hun samenleving.

A.C. Ganzeboom [bron: nbd biblion]

Een land vol kleine helden - Rudi Vranckx [2016-02-04]

Conflictjournalist Rudi Vranckx reisde voor de nieuwe documentaire reeks "Kleine helden" naar Myanmar. Hij kan het verschil zien, want zo'n twintig jaar geleden was hij er ook. Eén ding blijft opvallen: "Ze zijn bezeten door een soort onbuigzame koppigheid die je lang niet in alle culturen terugvindt".

In "Kleine helden" vertelt conflictjournalist Rudi Vranckx verhalen van gewone mensen die de omstandigheden en het lot niet zomaar ondergaan, maar moedig tegen de stroom in roeien, op zoek naar een uitweg uit neerwaartse spiralen en vicieuze cirkels. Vanaf dinsdag 16 februari op Canvas.

Myanmar. Toen in de jaren negentig het regime enkele eerste, uiterst voorzichtige stappen naar meer openheid zette, haalde ik zo snel mogelijk een visum. Ik liep in Yangon voorbij de woning waar oppositieleidster Aung San Suu Kyi onder huisarrest zat. "Zou ik haar ooit kunnen spreken?", vroeg ik me toen af. Nu, twintig jaar later, loop ik voor het eerst weer door diezelfde straten van Yangon.

De statige landhuizen, het handvol auto's dat er rond reed: het verleden dat toen nog zo sterk leefde in Yangon, is vandaag verdwenen. Grote woonblokken zijn in de plaats gekomen, en véél verkeer. We ontmoeten onze Nomade (reporter) Karlien Truyens die ons vertelt dat het hier extreem duur is geworden om een appartement te huren.

De grote doorbraak zou intussen gebeurd moeten zijn. Dat Kuifjes-regime van toen, dat wars van kapitalisme of communisme het land plunderde onder een schijnnationalistische vlag, heeft intussen twee nationale verkiezingen gehouden. Werd de verkiezingsoverwinning van Aung San Suu Kyi in 1990 nog gewoon genegeerd, dan brachten de verkiezingen van 2010 een militaire overgangsfiguur aan de macht die de overgang naar meer democratie moest stroomlijnen.

En dit weekend is het eerste écht democratisch verkozen parlement aangetreden. Aung San Suu Kyi, die door een grondwettelijk handigheidje van de junta geen president kan worden (wegens buitenlandse kinderen), liet er geen twijfel over bestaan: zij zal het land leiden, de president zal haar volgen.

Paranoia

De uitdaging die haar wacht is enorm. Want wat bleek tijdens ons bezoek: voor de gewone Myanmarees is er helemaal niets veranderd. De economische puinhoop die de junta heeft achtergelaten, moet opgeruimd. En dan is er nog de nationalistische haat die decennia lang aangewakkerd is, en waar zo veel minderheden nu het slachtoffer van zijn. Want dat is de enige manier waarop zulke regimes kunnen functioneren: door mensen tegen elkaar op te zetten.

Hoe alomtegenwoordig het officieel nochtans terugtredende regime nog steeds is, en daarmee ook de paranoia bij de bevolking, hebben we zelf aan den lijve kunnen ondervinden. Toen we een protestactie van een honderdtal boerenvrouwen bij het dorpje Wat Mae filmden, haalden de aanwezige soldaten op hun beurt hùn camera's boven. Om de vrouwtjes én ons te intimideren, natuurlijk. Dat we een perstoelating hadden, leek hen dan weer te verwarren. Wat moesten ze daar nu mee?

Intimidatie

De volgende dagen waren we getuige van hoe een geöliede intimidatie-machine in gang werd gezet. Onze ploeg werd overal gevolgd en iedereen die met ons samenwerkte, tot de hoteleigenaars toe, werd ondervraagd. Het was indrukwekkend en tegelijk heel bedreigend.

Onvermijdelijk word je ook zelf meegesleurd door die sfeer van angst die zich meester maakt van de mensen die je omringen. En dat allemaal omdat we een betoging van een groepje vrouwtjes filmden. Je kan het bijna niet geloven. En tegelijk zegt het veel over dit regime, dat zulke mensen blijkbaar al ziet als staatsvijanden. Wat hebben ze dan te verstoppen, vraag je je af. De belangen die ermee gemoeid zijn, moeten immens zijn.

In het binnenland vertelde een monnik die zelf als student nog deelgenomen had aan de protesten van eind de jaren tachtig me dat het onderwijs er sindsdien ernstig op achteruit gegaan is. Hier zie je pas echt dat dit een land van twee snelheden is: terwijl Yangon opleeft, verpietert het zo al verarmde platteland nog meer. "De generaals regeren met domheid", vertelde hij me. "Ze zijn zelf ook dom, maar gebruiken het als wapen om het volk onder de knoet te houden. Ze houden het volk bewust onderontwikkeld, zodat ze zelf niet nadenken." Zou het?

Of Aung San Suu Kyi zal slagen in haar zware opdracht, zal de toekomst uitwijzen. Ik heb er eerlijk gezegd geen goed oog op. Zal ze kunnen raken aan de almacht van de veiligheidsdiensten en het leger? Of wordt de politieke toekomst van Myanmar die van Egypte, waar het leger enkele jaren lang "verandering" oogluikend toestond maar uiteindelijk de macht toch weer greep? Voor zo'n bijna bovenmenselijke opdracht heb je een bijna bovenmenselijke figuur nodig. Een Nelson Mandela. De vraag is of Aung San Suu Kyi zo iemand zal blijken te zijn.

Wat ik wél met zekerheid kan zeggen, is dat al die complexe kleine helden die dit land bevolken, zich niet zullen laten onderdrukken. Van die oppositiepolitica die na twintig jaar huisarrest weigert het hoofd te buigen, over de vrouwtjes van Wat Mae, tot de monnik die we interviewden en die in 2012 over z'n hele lichaam verbrand was geraakt toen een betoging waar hij aan deelnam met fosfor bestookt werd: ze zijn bezeten door een soort onbuigzame koppigheid die je lang niet in alle culturen terugvindt.

Om het met de woorden van de Win-zusjes te zeggen: "Ze kunnen ons opsluiten, ons jaren onderdrukken, maar ooit, vroeg of laat, zal het stoppen. We moeten karakter tonen, en dan zullen we overwinnen."

Dit land zit vol kleine helden.

[bron: https--www.vrt.be]

Tv-tip: 'Kleine helden', nieuwe reeks van Rudi Vranckx (21.05u, Canvas) [2016-02-16]

In zijn nieuwe documentairereeks reist Rudi Vranckx eens te meer de wereld rond, op zoek naar kleine heldendaden van gewone mensen. 'Superman blijkt niet enkel in Amerika te wonen.'

'Op een dag als vandaag, terwijl ik voetbal speelde, probeerden twaalf huurmoordenaars mij te vermoorden.' De openingszin van Rudi Vranckx' Kleine helden doet je al meteen vreemd opkijken: de Mexicaanse boerenzoon Semeí Verdía lijkt wat hij vertelt de normaalste zaak van de wereld te vinden. Verdía is een van de 'kleine helden' die de nieuwe reeks van Vranckx mogelijk maakten. Gewone mensen die ondanks de mogelijke gevolgen weigeren de situatie domweg te aanvaarden.

In de eerste aflevering bezoekt Vranckx Mexico, een land waar extreem gewelddadige criminaliteit en angst de plak zwaaien. Sinds 2006 verdwenen volgens de overheid 22.000 Mexicanen, Human Rights Watch telt er nog zo'n 5000 meer. Drugsbendes terroriseren het land, vaak hand in hand met lokale politici.

Semeí Verdía richtte een burgerwacht op tegen de criminelen in zijn regio, Norma Romero Vásquez zorgt met haar lokale vrouwenclubje voor voedsel en kledij voor passerende immigranten op weg naar een beter leven en zakenvrouw Julia Alonso Carvajal zoekt sinds de verdwijning van haar zoon mee naar de vermiste geliefden van anderen - via het internet schoolde ze zichzelf om tot forensisch onderzoeker. Ze brengen daarmee niet enkel hun eigen leven, maar ook dat van familie en vrienden in gevaar. Viva México!

Dat Rudi Vranckx de wereld rondreist is niet nieuw, maar de verhalen waarmee hij nu terugkomt, zijn nadrukkelijker menselijk dan wat de televisiemaker eerder afleverde. Acht weken lang zijn 'kleine helden' de vredepredikers van dienst. Geen droog, op feiten gebaseerd verslag, maar verhalen van personen die op hun eigen unieke manier het verschil proberen te maken. Van Roemeense mensenhandelslachtoffers, over Keniaanse olifantenactivisten tot getuigen van het leven aan de frontlijn tegen IS: strijdlust kent geen grenzen. En Superman blijkt niet enkel in Amerika te wonen.

Vranckx volgt zijn getuigen dagenlang voor een zo volledig mogelijk portret van levenslopen die voor ons haast niet te vatten zijn. En hoe zwaar de documentaires op het eerste gezicht ook lijken, de opzet is overtuigen dat onze aardkloot nog niet helemaal om zeep is. Het ongeloof maakt gaandeweg plaats voor hoop. Deze mensen zijn elk op hun manier gebroken, maar hun strijd houdt hen staande. Of zoals de Mexicaanse Julia het treffend verwoordt: 'Het is beter om kort en moedig te leven dan lang en op je knieën.'

Jorik Leemans [bron: https--focus.knack.be/entertainment/tv/tv-tip/tv-tip-kleine-helden-nieuwe-reeks-van-rudi-vranckx-21-05u-canvas/article-normal-666025.html]

Kleine helden : over gewone mensen die in oorlog en ellende een groot verschil maken

Misschien ken je Rudi Vranckx wel? Deze journalist trekt de wereld rond. Overal ontmoet hij mensen die ongelooflijk knappe zaken realiseren. In Amerika ontmoet hij Pat Russo, die een boksclub oprichtte. Hij leert er straatjongeren dat ze alles kunnen bereiken, als ze maar hard genoeg proberen. In Roemenië bezoekt hij Mariana. Deze vrouw helpt meisjes die in de seksindustrie moesten werken. We reizen naar Kenia en naar Amerika, naar Israël en naar Mexico. En overal weer leert Rudi Vranck gewone, sterke mensen kennen.

Journalist Rudi Vranck neemt zijn lezers mee naar gebieden waar het gevaarlijk is, en waar hij verhalen van kleine helden vindt. Mariane uit Roemenië en Pat uit Amerika krijgen wellicht nooit de Nobelprijs. Maar ze maken de wereld wel een beetje mooier. Alle verhalen in dit boek maken je hart een beetje warmer. Wie weet krijg je zelf zin om een project te starten!

[bron: https--www.boekenzoeker.be/kleine-helden-over-gewone-mensen-die-oorlog-en-ellende-een-groot-verschil-maken]

--- Over (foto 2): Rudi Vranckx ---

Rudi Vranckx (1959) is historicus, conflictjournalist voor VRT NWS en als begenadigd verteller de auteur van bejubelde bestsellers, persoonlijke columns en actualiteitsanalyses op internet en in kranten. Hij schreef eerder Van het front geen nieuws. Herinneringen aan de oorlogen in het Midden-Oosten (2003) en Geesten van het avondland. De roots van het moslimterrorisme (2006, in samenwerking met Ina Maes en Inge Vrancken). Dat laatste boek kreeg in 2006 de ABN AMRO Bank Publieksprijs voor het Beste Non-Fictie Boek. In 2008 verscheen Stemmen uit de oorlog, dat werd genomineerd voor de Bob den Uyl Prijs en de M.J. Brusseprijs. In 2010 verscheen De ontdekking van Congo en in 2011 De vloek van Osama, een boek dat hoorde bij de gelijknamige serie op Canvas. In zijn laatste nieuwe werk Mijn Kleine Oorlog (2018) vertelt Rudi zijn eigen verhaal, over hoe hij zelf - als journalist en ook als mens - sinds drie decennia oorlogen beleeft.

[bron: https--www.bol.com]

Rudi Vranckx (Leuven, 15 december 1959) is een Belgisch journalist bij VRT NWS die internationale conflicten in het Midden-Oosten verslaat.

Van opleiding is Vranckx historicus, hij studeerde Hedendaagse Geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Leuven. Na zijn studies werd hij universitair onderzoeker bij het Centrum voor Vredesonderzoek, waar hij scenario's en films over oorlog en vrede maakte.

Ondertussen nam hij deel aan journalistenexamens bij de toenmalige Belgische Radio- en Televisieomroep, waar hij in september 1988 begon bij de radionieuwsdienst. Na zes weken stapte Vranckx over naar de televisieredactie. Zijn eerste grote opdracht als oorlogsverslaggever startte in 1989 in Roemenië tijdens de val van dictator Nicolae Ceausescu. Daarna volgden de Golfoorlog van 1990-1991, de Joegoslavische oorlogen en de grote conflicten in het Midden-Oosten. In 2010 maakte hij voor Canvas een 7-delige reeks reisreportages over Congo, n.a.v. de 50ste verjaardag van de onafhankelijkheid van dat land, onder de titel Bonjour Congo.

Tijdens de hevige protesten begin 2011 tegen het regime van president Moebarak in Egypte bleef hij als een van de laatste Europese journalisten ter plekke. Daarna bezocht hij met een ploeg van de VRT de steden Al Bayda en Benghazi in Libië waar pas een hevige strijd gewoed had tussen voor- en tegenstanders van Moammar al-Qadhafi.

Sinds 13 januari 2008 heeft Vranckx een eigen programma, Vranckx, waarin voornamelijk buitenlandse reportages te zien zijn. Dit programma wordt uitgezonden op Canvas.

In september 2011 toonde Canvas zijn nieuwe reeks De Vloek van Osama waarin hij naging hoe de wereld veranderd is sinds en door de aanslagen op 11 september 2001. Hij bezocht daarvoor de VS, het Verenigd Koninkrijk, Afghanistan, Pakistan, Irak, Jemen en Egypte.

Begin 2012 geraakte Vranckx betrokken bij een aanslag in Syrië die het leven kostte aan een Franse collega-journalist, Gilles Jacquier. Hoewel westerse media aanvankelijk de Syrische overheid verantwoordelijk hielden voor de dood van Jacquier, bleek uit onderzoeken van de Arabische Liga en van het Franse Ministerie van Defensie dat Jacquier gedood werd door een granaataanval uitgevoerd door anti-Assad-rebellen.

In 2013 was zijn vierdelige reportagereeks Het Verdriet van Europa op Canvas te zien. Hierin trok hij door IJsland, Ierland, Portugal, Spanje, Italië en Griekenland om het verhaal achter de financiële crisis te tonen en om op zoek te gaan naar oplossingen. Hij had daarin een gesprek met onder meer Beppe Grillo.

Erkenningen

• De planetoïde (14467) Vranckx is naar hem genoemd (Minor Planet Circular 103030).
• 12 december 2012: Ambassadeur voor de vrede (jaarlijkse erkenning van Pax Christi Vlaanderen) vanwege genuanceerde buitenlandberichtgeving die de mens in het conflict nooit uit het oog verliest met respect voor gevoeligheden die leven in de regio's die hij belicht.
• 9 september 2018: Journalist voor de Vrede (tweejaarlijkse ereprijs van het Humanistisch Vredesberaad) omdat hij met zijn reportages over conflicten al bijna 30 jaar bijdraagt aan een cultuur van vrede en rechtvaardigheid.
• 26 september 2018: Carnegie Wateler Vredesprijs (tweejaarlijkse prijs van de Carnegie Stichting) voor zijn "buitengewone moed en toewijding die hij laat zien bij zijn verslaggeving vanuit conflictgebieden" en zijn betrokkenheid bij het lot van de slachtoffers van conflicten. Wat ik koester zijn niet de beelden van idiotie, maar die van hoop. Zo zamelde Vranckx muziekinstrumenten in voor een door Islamitische Staat verwoeste muziekschool in de Iraakse stad Mosoel.
• Op 3 mei 2019: eredoctoraat van de VUB en de ULB.

Privé

• Vranckx is ongehuwd en heeft geen kinderen. Hij heeft een relatie met algemeen VRT-hoofdredacteur Liesbet Vrieleman.

Vranckx heeft verscheidene boeken geschreven:

• Van het front geen nieuws, 2003 ISBN 9789059900196
• De geesten van het avondland, 2006 ISBN 9789085420583
• Stemmen uit de oorlog, 2008 ISBN 9789085421214
• De ontdekking van Congo, 2010 ISBN 9789085422129
• De Vloek van Osama, 2011 ISBN 9789460421358
• Het gezicht van de oorlog, 2012 ISBN 9789085424093
• De Gierenclub, 2013 ISBN 9789085424796
• Oorlog om de geesten, 2015 ISBN 9789089315779
• Verloren, 2016 ISBN 9789401437806
• Kleine helden, 2016 ISBN 9789089316127
• Harde tijden, 2017 ISBN 9789089317278
• Mijn kleine oorlog, 2018 ISBN 9789492626110
• Mosul, 2019 ISBN 9789462914117
• Een zomer als geen andere, 2020 ISBN 9789464100358

[bron: wikipedia]

Rudi Vranckx (°1959) is een Belgisch journalist die werkt voor het VRT Nieuws. Internationale conflicten uit het Midden-Oosten (Irak, Libanon, Israël, Palestina, Syrië) is zijn werkterrein. Hij brengt een lezing over zijn leven als oorlogsverslaggever in conflictgebieden. Al ruim een kwarteeuw volgt hij voor VRT oorlogen en conflicten en maakt hij documentaires voor Canvas. Hij schreef verschillende boeken, waaronder Oorlog om de geesten, Kleine Helden en Mijn Kleine Oorlog.

Het moordende kalifaat, de radicalisering van Belgische moslims, de terreuraanslagen, de vluchtelingen: VRT-oorlogsreporter Rudi Vranckx ziet een wereld waarin verdraagzaamheid zwaar onder druk staat. Het is geen klassieke oorlog meer, van een zichtbare vijand aan de overkant, een oorlog om geld of olie of macht of grondgebied. Dat bekommert Vranckx, die de vlijmscherpe analyse van een nieuwe wereld maakt. Vranckx tekent het toekomstig beeld van onze mondiale samenleving en stelt vast dat we vooral niet mogen wegkruipen in de bunkers van de angst voor elkaar.

Voor de buitengewone moed en toewijding, waarmee hij de persoonlijke verhalen van mensen die het slachtoffer zijn van conflict, dichter bij de wereld brengt en strijdt voor rechtvaardigheid, ontving hij als oorlogsverslaggever in conflictgebieden de Carnegie Wateler Vredesprijs 2018.

[bron: https--www.uitinvlaanderen.be/agenda/e/rudi-vranckx-oorlogen-en-problemen-van-onze-tijd/6a3ddb87-4f43-4e9c-9cb5-ae35e9bc96cf]

Rudi Vranckx (°1959) is historicus, conflictjournalist voor VRT NWS en als begenadigd verteller de auteur van bejubelde bestsellers, persoonlijke columns en actualiteitsanalyses op internet en in kranten.

Hij schreef eerder Van het front geen nieuws. Herinneringen aan de oorlogen in het Midden-Oosten (2003) en Geesten van het avondland. De roots van het moslimterrorisme (2006, in samenwerking met Ina Maes en Inge Vrancken). Dat laatste boek kreeg in 2006 de ABN AMRO Bank Publieksprijs voor het Beste Non-Fictie Boek. In 2008 verscheen Stemmen uit de oorlog, dat werd genomineerd voor de Bob den Uyl Prijs en de M.J. Brusseprijs. In 2010 verscheen De ontdekking van Congo en in 2011 De vloek van Osama, een boek dat hoorde bij de gelijknamige serie op Canvas. In zijn laatste nieuwe werk Mijn Kleine Oorlog (2018) vertelt Rudi zijn eigen verhaal, over hoe hij zelf - als journalist en ook als mens - sinds drie decennia oorlogen beleeft.

[bron: https--www.fondspascaldecroos.org/nl/authors/rudi-vranckx]

Interview: Rudi Vranckx over zijn bewogen reisverleden

'Reizen ondernemen, m.n. vreemde landen bezoeken om kennis op te doen of voor het genoegen.' Dat is volgens Van Dale een van de doelen van reizen. We zouden de deskundigheid van de woordenboekredacteurs niet in twijfel durven trekken, maar volgens ons zijn ze toch twee reisdoelen vergeten: om te werken én om anderen kennis bij te brengen. Laat dat net twee activiteiten zijn die perfect bij onze interviewgast passen: Rudi Vranckx, VRT-reporter van - letterlijk - vele oorlogen.

We ontmoeten elkaar in Barboek in Leuven op een dag dat de actualiteit roet in het eten dreigt te gooien. In Luik schiet een geradicaliseerde gedetineerde tijdens zijn penitentiair verlof drie mensen dood. Nog voor we met het interview beginnen, belt Rudi met de redactie van De Afspraak. Zij willen weten wat zijn visie op de feiten is. Later die dag zal hij die mening met rust en nuance in de studio uit de doeken doen.

Splinterbom

En zo is Rudi's werk nooit veraf. Wat ons bij onze eerste vraag bracht. Ziet hij zijn verplaatsingen voor het werk als reizen of als werk? Rudi: "Het is begonnen als reizen. Zodra je te veel naar dezelfde plaats gaat, wordt het werk. Maar voor mij persoonlijk was de eerste insteek reizen, vreemde plekken zien. Laat me er iets bij vertellen: op een bepaald moment - tijdens de Intifada - rij ik door dat Bijbelse landschap in Israël en roept dat beelden bij me op. Of in Jordanië, waar Mozes gestaan heeft. Hoe vreemd het ook mag klinken, bij mij roept dat dan tussen het werk door soms toch een gevoel van intensiteit op, van geluk zelfs. Zo van 'kijk, ik rij hier rond in het landschap waar twee- of drieduizend jaar geleden dit of dat gebeurd is. Als ik voor het werk weg ben, ga ik ook altijd proberen te weten te komen hoe een en ander in elkaar zit. Ik heb geschiedenis gestudeerd en ik ben altijd wel gefascineerd geweest door de cultuur die aan de basis ligt van een conflict. Ik heb een heleboel reportages tussendoor gedraaid, bijvoorbeeld over vernield erfgoed, over die oude beschavingen die verdwijnen of die kapotgeslagen of verkocht worden. Of neem het concept beeldenstorm, wat we hier ook gekend hebben: wat betekent dat in Noord-Irak, of in IS-gebied? Dus in dat opzicht is het voor mij inderdaad ook een stuk ontdekken. En als je er al vaker komt, is het niet ontdekken in de breedte, geografisch, maar in lagen, in de diepte. Voor mij is dat het meest fascinerende.

Wat me ook nog altijd fascineert: die vierkante kilometer in Jeruzalem, de oude stad. Dat gebied is eigenlijk een religieus-culturele atoombom, een splinterbom bij manier van spreken. Op die vierkante kilometer spelen zich duizenden lagen af en afhankelijk van in welke laag je zit van de geschiedenis, heeft de ene of de andere gelijk. Ik heb drie maand in Israël gewoond in de jaren '90, een periode met veel aanslagen, na de moord op Rabin (eerste minister Ytzhak Rabin, nvdr). Vroeger was ik het liefst in Jeruzalem maar toen ik er drie-vier maanden ging wonen en studeren, wou ik eigenlijk in Tel Aviv zitten. Jeruzalem was té beklemmend, te intens. Je kunt daar bijna niet vrijblijvend rondlopen, vond ik. Tel Aviv was de blik op de zee, dat was iets helemaal anders. Voor mij is dat dus ontdekken. Is dat werken? Voor mij moet wat je doet ook een deel passie zijn."

Ter plaatse

We kennen Rudi Vranckx als de man die we ofwel ter plaatse in een brandhaard in het Midden-Oosten zien, ofwel in de nieuwsstudio's om duiding te geven. We willen weten of hij niet liever vaste correspondent was geweest. "In het begin heb ik daar aan gedacht," vertelt hij, "maar toen was dat systeem nog niet echt ingeburgerd op de VRT. Er was toen één correspondent in Rusland en de toenmalige baas wou er een in China en het Verre Oosten. En dat zou ik toen geweest zijn. In het begin dacht ik 'daar ligt een mogelijkheid', maar uiteindelijk is het niet doorgegaan. Weet je, voor mijn job, zowel voor televisie als voor radio, vind ik dat je ter plaatse moet kunnen zijn. Je moet beelden kunnen tonen en dat kan niet vanuit een appartementje, een hotel of een nieuwsstudio. Je moet dus naar daar kunnen reizen en dan vind ik dat ik dat net zo goed kan vanuit Brussel. Als je correspondent bent, word je vernauwd tot die ene plek. Wat ik kon doen, is al die relevante plekken bezoeken en verslaan. En dat boeit mij ook."

Rotzakken aan check-points

Het kan niet anders dan dat zo'n intense manier van werken en leven een impact heeft. Dat blijkt ook wanneer we van hem willen weten welk soort reiziger hij is, los van het werk dan. "Dat is door de jaren heen veranderd", verklapt hij ons. "Vroeger was ik een reiziger die in de zomer een of twee maanden door Europa trok met een Interrail-ticket. Of ik kocht een vliegtuigticket naar Indonesië en ik stopte onderweg op verschillende plaatsen en daar trok ik dan rond, meestal met vrienden. Dat was het soort reiziger dat ik was. Met de rugzak en weg. Nu ben ik een ander soort reiziger geworden. Soms ben ik moe. Ik moet voortdurend dingen regelen, altijd maar wroeten en wringen om dingen geregeld te krijgen, om erdoor te geraken, tegengehouden te worden, gepest te worden door allerlei rotzakken aan check-points. Als ik nu ergens naartoe ga, wil ik geen gedoe. Ik zal nooit naar een all-in op vakantie gaan, maar ik wil ergens toekomen en rust hebben... Er zijn tijden geweest dat ik het zelfs niet kon opbrengen om te gaan vragen of er een kamer vrij was. Omdat ik het gewoon niet meer kon, ik wou niet meer, laat me in godsnaam gerust, ik wil het niet. (lacht) Maar dat waren heel intense periodes. Het is nu nog intens, maar op de een of andere manier beheers ik het beter."

Schuilen in Italië

Een van de sleutelelementen in zijn teruggevonden rust is zijn huisje in Italië. "Voor mij is dat mijn refugio geworden, mijn schuiloord. Voor mij is dat zelfs niet reizen, da's thuiskomen. Thuiskomen in een wereld die een beetje onbezoedeld is misschien. Waar ik minder lastiggevallen zal worden door het werk, soms. En waar ik de mensen ken in het restaurant of in een bar en die weten wat ik wil. Ik moet daar eigenlijk zelfs amper nog bestellen."

Moest het Italië zijn, vragen we hem nog. "Absoluut. Op het einde van mijn humaniora en in mijn twintiger jaren, probeerde ik elk jaar ofwel naar Italië, ofwel naar Griekenland te gaan. In Griekenland gingen we dan bijvoorbeeld een week stappen in het voorjaar. Voor mij waren dat twee plekken die mij fascineerden omwille van hun verleden, hun geschiedenis, de cultuur, het klimaat. Italië meer nog dan Griekenland omdat ik heel erg geboeid raakte door de kunst van Italië, de schrijvers, de films... Ik probeerde het ook allemaal te volgen. Al die dingen maakten dat er zoveel meer in zat voor mij. In mijn laatste jaar humaniora deden we de traditionele Rome-reis. Voor mij was dat echt een openbaring. Sindsdien ben ik eigenlijk elk jaar naar Italië gegaan. En nu ga ik er naar mijn huis en ik probeer daarbuiten ook iets te doen. Ik reis bijvoorbeeld een week door naar Calabria of andere plekken die ik nog niet ken."

Cowboys en opa

Het Midden-Oosten, Italië, Griekenland... Je zou kunnen denken dat Rudi alleen aangetrokken wordt door zonnige oorden en dat het Noorden hem helemaal niet aanspreekt, maar dat klopt niet.

"Voor de reeks Het Verdriet van Europa ben ik naar IJsland gegaan en dat was een openbaring. Ik vind IJsland een van de top drie mooiste plekken die ik al gezien heb op aarde. Als ik ergens zou willen door gefascineerd geraken nu, de laatste jaren, een plaats die ik zou willen zien als ik er de tijd voor vond, is het IJsland of Scandinavië. Meevaren met die pakketboot die langs de fjorden vaart. Of walvissen gaan spotten. Ik heb echt wel nog wat dromen in dat opzicht. Dingen waarvan ik tegen mezelf zeg dat ik er eens tijd voor vrij moet maken. Ik zou willen New England zien, van Québec naar New York rijden. Met mijn grootvader in gedachten zou ik Rapid Springs in de Black Hills willen zien, het hartland van Amerika, waar die gold digger towns liggen,verdwenen ghost towns zoals in de serie Deadwood. Vervolgens langs de Indianenreservaten naar San Francisco. Dat doet me denken aan mijn grootvader, waar ik alle cowboyfilms gezien heb. Ik wil gewoon die natuur daar zien. Maar ik wil niet per se Las Vegas zien."

Thriller voor het slapengaan

Het is geen toeval dat we in Barboek hebben afgesproken, een café en boekenwinkel in één. Rudi Vranckx is een fervent lezer, ook op reis. En ook tijdens zijn reizen voor het werk. "Ik moet altijd bezig zijn in een fictieboek en in een non-fictieboek, altijd. Voor zover ik me kan herinneren, is dat al heel m'n leven zo geweest. Qua fictie, lees ik vooral thrillerverhalen, om in te slapen 's avonds. Ook als ik ergens in een oorlog ben. Dan lees ik 's avonds een hoofdstuk in een detectiveverhaal en ik slaap meteen. Dat is eigenlijk contradictorisch want je zou van de spanning de slaap net niet kunnen vatten. En tegelijk lees ik ook een non-fictieverhaal omdat dat me fascineert. Je kunt daar zoveel uit leren over de wereld. Een dag zonder nieuw idee, zonder dat ik iets nieuws geleerd heb, is voor mij een verloren dag. En dat is nu al een jaar of veertig zo. Ik moet telkens weer iets nieuws leren, een inzicht dat ik nog niet had of iets dat ik totaal niet kende. Maar het heeft wel altijd op een of andere manier te maken met de dingen waar ik mee bezig ben. Vaak is dat ook wel geschiedenis. Ik ben nu een boek aan het lezen over de vroege middeleeuwen. Dat is een periode die me fascineert: overgangsperiodes waarin van alles verandert en waar van buitenaf op neergekeken wordt, zo van 'men heeft niet door dat er van alles aan het veranderen is'. Ik kijk ook naar fictiereeksen op Netflix, zoals Last Kingdom, over de vroege kerstening van Engeland. Dan besef ik dat ik die periode niet ken en dan wil ik daar meer over weten. De val van het Romeinse Rijk is fascinerend, de volksverhuizingen zijn dat, maar ook de Arabische opstanden nu, want dat zijn ook periodes van verandering. Er zijn mechanismen die dezelfde zijn en dat is interessant om te zien. Ik kan alleen maar mijn geest prikkelen door lichtjes out of the box dat soort dingen te gaan lezen. Want als ik alleen maar over nu zou lezen, dan zouden veel van die dingen mij niet zoveel nieuws leren omdat ik er zelf middenin zit."

Klara bij IS

Behalve lectuur gaat er ook muziek mee op reis, al neemt hij veel minder muziek mee dan vroeger. Rudi: "Ik apprecieer veel meer de klank van ter plekke en de stilte. Ik heb veel meer behoefte aan stilte dan vroeger. Onlangs reden we door IS-gebied in de buurt van de brandende olieputten, waar toen gevochten werd. Ik had de app van Klara geïnstalleerd omdat ik steeds vaker naar klassieke muziek luister. Ik opende de app en op een of andere gekke manier had ik daar verbinding. En plots hoorde ik dan Bach en Mozart, midden in dat landschap. Dat is... geestverruimend, dat geeft je een heel raar gevoel."

Wie zoveel gezien heeft, en dan nog in heel bijzondere omstandigheden, heeft misschien niet het meest positieve mensbeeld, maar dat ontkent Rudi met klem. "Ik heb helemaal geen negatief mensbeeld, dat is een cliché. Maar hoe meer we hebben, hoe meer schrik we hebben om het te verliezen en hoe meer we onszelf krampachtig van elkaar willen afduwen. Als er iets is wat onze samenleving bedreigt, zal het dat wel zijn, denk ik."

Zij zijn wij

Wat zijn reizen hem dan geleerd hebben over 'de' mens? "We're only humans. Mijn reizen hebben me vooral geleerd dat we allemaal hetzelfde zijn. Ik snap soms de conflicten en de tegenstellingen niet die zich middenin een samenleving als de Amerikaanse of de onze stellen over de andere. Dat wij-en-zij-denken. Voor mij zijn zij wij en in wezen zijn mensen overal hetzelfde. De meeste mensen willen dat hun kinderen naar school gaan en levend terugkomen 's middags, willen eten hebben, willen feest vieren... Er is zo'n onwaarschijnlijke puinhoop van vooroordelen, zoals 'Arabieren hebben geen humor, ze kunnen niet lachen'. Natuurlijk kunnen ze wel lachen en hebben ze humor, alleen is het soms levensgevaarlijk daar om te lachen. Dat is het probleem. Of ze worden door een dictator afgemaakt, of door een extremist. Mensen zijn in grote lijnen overal hetzelfde, dat hebben reizen me geleerd over onze soort. Of dat die soort overal even geweldig is, dat is een andere vraag." (lacht)

François Cauliez [bron: https--www.goodbye.be/blog/interview-rudi-vranckx-over-zijn-bewogen-reisverleden]