Beschrijving
Lapis lazuli (VK: /læps læz(j)li, læ-, -li/; VS: /læz(j)li, læ-, -li læzuli/) is een diepblauw metamorf gesteente dat als halfedelsteen wordt gebruikt en al sinds de oudheid wordt gewaardeerd om zijn intense kleur. De naam is afgeleid van het Perzische woord voor de edelsteen, lžward,[1] en vormt de oorsprong van het woord voor ‘blauw’ in verschillende talen, waaronder het Spaanse en Portugese azul en het Engelse azure. Lapis lazuli is een gesteente dat voornamelijk bestaat uit de mineralen lazuriet, pyriet en calciet. Al in het 7e millennium v.Chr. werd lapis lazuli gewonnen in de mijnen van Sar-i Sang,[2] in Shortugai en in andere mijnen in de provincie Badakhshan in het huidige noordoosten van Afghanistan.[3] Artefacten van lapis lazuli uit 7570 v.Chr. zijn gevonden in Bhirrana, de oudste vindplaats van de Indusbeschaving.[4] Lapis lazuli was zeer gewaardeerd door de Indusbeschaving (3300–1900 v.Chr.).[4][5][6] Kralen van lapis zijn gevonden in neolithische graven in Mehrgarh, de Kaukasus en zelfs zo ver weg als Mauritanië.[7] Het werd gebruikt voor het dodenmasker van Toetanchamon (1341–1323 v.Chr.).[8]Tegen het einde van de middeleeuwen begon Europa lapis lazuli te importeren om het tot poeder te vermalen en er ultramarijnpigment van te maken. Ultramarijn werd gebruikt door enkele van de belangrijkste kunstenaars uit de renaissance en de barok, onder wie Masaccio, Perugino, Titiaan en Vermeer; het werd vaak gereserveerd voor de kleding van de centrale figuren op hun schilderijen, met name de Maagd Maria. Ultramarijn is ook aangetroffen in tandsteen van middeleeuwse nonnen en kopiisten, mogelijk doordat zij tijdens het maken van middeleeuwse teksten en manuscripten aan hun penselen likten.[9]GeschiedenisOpgravingen in Tepe Gawra tonen aan dat lapis lazuli omstreeks het late Ubaid-tijdperk, ca. 4900–4000 v.Chr., in Mesopotamië werd geïntroduceerd.[10] Traditioneel werd aangenomen dat de lapis lazuli zo’n 1.500 mijl naar het oosten werd gewonnen, in Badakhshan. Het Perzische lžavard/lževard, ook geschreven als ljevard, wordt inderdaad doorgaans geïnterpreteerd als afkomstig van een lokale plaatsnaam.Via het Perzisch is het Arabische lzaward de etymologische bron van zowel het Engelse woord azure (via het Oudfranse azur) als het middeleeuws-Latijnse lazulum, dat ‘hemel’ of ‘lucht’ ging betekenen. Om verwarring te voorkomen, werd lapis lazul (‘steen van lazulum’) gebruikt om naar de steen zelf te verwijzen; uiteindelijk werd deze term overgenomen in het Middelengels.[11] Lazulum is etymologisch verwant aan de kleur blauw en vormt de oorsprong van het woord voor blauw in verschillende talen, waaronder het Spaanse en Portugese azul.[11][12]Mijnen in het noordoosten van Afghanistan zijn nog steeds een belangrijke bron van lapis lazuli. Aanzienlijke hoeveelheden worden ook gewonnen uit mijnen ten westen van het Baikalmeer in Rusland en in het Andesgebergte in Chili, de bron waarvan de Inca’s gebruikmaakten om artefacten en sieraden te snijden. Kleinere hoeveelheden worden gewonnen in Pakistan, Italië, Mongolië, de Verenigde Staten en Canada.[13]Wetenschap en toepassingenSamenstellingHet belangrijkste minerale bestanddeel van lapis lazuli is lazuriet[14] (25% tot 40%),[citation needed] een blauw veldspatoïd silicaatmineraal uit de sodalietgroep, met de formule Na7Ca(Al6Si6O24)(SO4)(S3) ·H2O .[15] De meeste lapis lazuli bevat ook calciet (wit) en pyriet (metaalachtig geel). Sommige monsters van lapis lazuli bevatten augiet, diopsied, enstatiet, mica, hauyniet, hoornblende, noseaan en zwavelrijke löllingiet-geyeriet.Lapis lazuli komt doorgaans voor in kristallijn marmer als gevolg van contactmetamorfose.KleurLapis lazuli gezien door een microscoop (240× vergroting)De intense blauwe kleur is te danken aan de aanwezigheid van het trisulfur-radicaalanion (S•3) in het kristal.[16] De aanwezigheid van disulfur- (S•2) en tetrasulfur-radicalen (S•4) kan de kleur respectievelijk naar geel of rood verschuiven.[17] Deze radicaalanionen vervangen de chlorideanionen in de sodalietstructuur.[18] Het S•3-radicaalanion vertoont een zichtbare absorptieband in het bereik van 595–620 nm met een hoge molaire absorptiecoëfficiënt, wat de heldere blauwe kleur veroorzaakt.[19]VindplaatsenLapis lazuli wordt aangetroffen in kalksteen in de vallei van de Kokcha-rivier in de provincie Badakhshan in het noordoosten van Afghanistan, waar de afzettingen van de Sar-i Sang-mijn al meer dan 6.000 jaar worden ontgonnen.[20] Afghanistan was de bron van lapis voor de oude Perzische, Egyptische en Mesopotamische beschavingen, evenals voor de latere Grieken en Romeinen. De oude Egyptenaren verkregen het materiaal via handel met de Mesopotamiërs, als onderdeel van de betrekkingen tussen Egypte en Mesopotamië en vanuit het oude Ethiopië. Tijdens het hoogtepunt van de Indusbeschaving, omstreeks 2000 v.Chr., werd de Harappa-kolonie, tegenwoordig bekend als Shortugai, gesticht in de buurt van de lapismijnen.[7]Naast de Afghaanse afzettingen wordt lapis ook gewonnen in de Andes (bij Ovalle, Chili) en ten westen van het Baikalmeer in Siberië, Rusland, bij de lazurietafzetting van Tultui. Kleinere hoeveelheden worden gewonnen in Angola, Argentinië, Birma, Ethiopië, Pakistan,
Hét online veilinghuis voor jou!
Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.
Waarom Catawiki?
Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
Bezorgt in heel België
0x bekeken
0x bewaard
Sinds 10 nov. '26
Zoekertjesnummer: a168762232
Populaire zoektermen
Mineralen en Fossielenmineralenedelstenen en mineralenedelstenen en mineralenverzameling mineralenmineralenfossielenmineralen doosmammoet fossielenfossielen verzamelingmineralen en kristallenfossielen haaientandenfossielen haaientandenmineralen collectieluifel stacaravan in Stacaravanswinterbanden mercedes vito in Banden en Velgencyclocross fiets maat 50 in Fietsen | Racefietsenantieke zetel in Antiek | Meubels | Stoelen en Sofa'sopel astra in Banden en Velgentegels mat wit in Tegelsbrussel in Tassen | Damestassenstockholm in Kasten |Televisiemeubelspistol in Wargamingverrekijker zeiss in Optische apparatuur | Verrekijkers