De geschiedenis van de tempelridders is met legenden verweven. Het hoofdthema van deze legenden is het voortbestaan van de orde in de vorm van geheime genootschappen, waarin de Vrijmetselarij een belangrijke rol zou hebben gespeeld. Tijdens de Franse Revolutie kwam daar het idee van een eeuwenoude reeks anarchistische samenzweringen bij.
In Opkomst en ondergang van de tempelridders maakt de Franse historicus Alain Demurger onderscheid tussen de geschiedenis van de orde zelf en die van de legendevorming eromheen. Maar ook wat in een bepaalde tijd - ten onrechte - voor waar werd gehouden, behoort tot zijn terrein. Om de legenden en verzinsels van tijdgenoten te kunnen ontzenuwen heeft de auteur naast relevante literaire bronnen onder meer gebruik gemaakt van ambtelijke documenten Deze bijzondere opzet maakt Opkomst en ondergang van de tempelridders tot een verhelderend overzicht van een uiterst boeiende periode in de geschiedenis, een periode waarin mythe en legende een ongekend belangrijke rol zijn gaan spelen.