Beschrijving
Lapis lazuli (VK: /læps læz(j)li, læ-, -li/; VS: /læz(j)li, læ-, -li/), of lapis voor het gemak genoemd, is een diepblauwe metamorfische rots die als halfedelsteen wordt gebruikt en die sinds de oudheid om zijn intensely kleur wordt gewaardeerd. Oorspronkelijk uit het Perzische woord voor de edelsteen, lžward,[1] is lapis lazuli een rots die hoofdzakelijk bestaat uit de mineralen lazuriet, pyriet en calciet. Zo vroeg als de zevende millennia voor Christus werd lapis lazuli gedolven in de Sar-i Sang-mijnen,[2] in Shortugai, en in andere mijnen in de Badakhshan-provincie in het moderne noordoosten van Afghanistan.[3] Lapis-lazuli-artefacten, gedateerd op 7570 v.Chr., zijn gevonden in Bhirrana, de oudste site van de Indusbeschaving.[4] Lapis werd hoogwaardig gewaardeerd door de Indusbeschaving (3300–1900 v.Chr.).[4][5][6] Lapis-kralen zijn gevonden bij Neolithische begravingen in Mehrgarh, de Kaukasus en zo ver als Mauritanië.[7] Het werd gebruikt in het begrafenis masker van Toetanchamon (1341–1323 v.Chr.).[8]Tegen het einde van de middeleeuwen begon lapis lazuli naar Europa te worden geëxporteerd, waar het fijngemalen werd tot poeder en als pigment ultramarijn werd gemaakt. Ultraviolet-achtig ultramarijn werd gebruikt door enkele van de belangrijkste kunstenaars uit de Renaissance en de Barok, waaronder Masaccio, Perugino, Titiaan en Vermeer, en werd vaak voorbehouden aan de kleding van de centrale figuren in hun schilderijen, met name de Maagd Maria. Ultraviolet is ook aangetroffen in tandsteen van middeleeuwse nonnen en manuschrijvers, mogelijk als gevolg van het likken van hun schildersborstels tijdens het produceren van middeleeuwse teksten en handschriften.[9]GeschiedenisZoek lapis lazuli op in Wiktionary, de vrije woordenkijk.Opgravingen uit Tepe Gawra tonen aan dat lapis lazuli aan Mesopotamië werd geïntroduceerd ongeveer in de late Ubajdc-periode, ca. 4900–4000 v.Chr.[10] Een traditionele opvatting was dat de lapis ergens vijftienhonderd mijl ten oosten van die plaats werd gedolven – in Badakhshan. Inderdaad, het Perzische lžavard/lževard, ook geschreven ljevard, wordt doorgaans geïnterpreteerd als afkomstig uit een lokale plaatsnaam.Uit het Perzisch is het Arabische lzaward de etymologische bron van zowel het Engelse woord azure (via Oudfrans azur) als het Middeleeuwse Latijn lazulum, dat later betekende 'hemel' of 'lucht'. Om te onderscheiden werd lapis lazul ("steen van lazulum") gebruikt om de steen zelf aan te duiden, en dit is de uiteindelijk geïmporteerde term in het Middelengels.[11] Lazulum is etymologisch verwant aan de kleur blauw, en wordt als wortel gebruikt voor het woord voor blauw in verschillende talen, waaronder Spaans en Portugees azul.[11][12]Mijnen in het noordoosten van Afghanistan blijven een belangrijke bron van lapis lazuli. Belangrijke hoeveelheden worden ook geproduceerd uit mijnen ten westen van het Baikalmeer in Rusland, en in de Andesgebergte in Chili, de bron die de Inca gebruikten om artefacten en sieraden te snijden. Kleinere hoeveelheden worden gedolven in Pakistan, Italië, Mongolië, de Verenigde Staten en Canada.[13]Wetenschap en toepassingenSamenstellingHet belangrijkste minerale component van lapis lazuli is lazuriet[14] (25% tot 40%),[citatie nodig] een blauwe feldspathoïde silicaatmineraal uit de sodalietfamilie, met de formule (Na,Ca)8(AlSiO4)6(S,SO4,Cl)1–2.[15] Meestal bevat lapis lazuli ook calciet (wit), en pyriet (goudgeel). Sommige monsters lapis lazuli bevatten augiet, diopsiet, enstatiet, mica, hauyniet, hoornblende, noseaan en zwavelrijke löllingiet geyeriet.Lapis lazuli komt gewoonlijk voor in kristallijne marmer als gevolg van contactmetamorfose.KleurLapis lazuli gezien onder een microscoop (magnificatie x240)De intense blauwe kleur komt door de aanwezigheid van het trisulfur-radicaal anion (S•3) in de kristalstructuur.[16] De aanwezigheid van disulfur (S•2) en tetrasulfur (S•4) radicalen kan de kleur naar respectievelijk geel of rood verschuiven.[17] Deze radicalen vervangen de chlooranionen binnen de sodalietstructuur.[18] Het S•3-radicalion vertoont een zichtbare absorptieband in het bereik 595–620 nm met hoge molaire absorptiviteit, wat leidt tot zijn heldere blauwe kleur.[19]BronnenLapis lazuli wordt aangetroffen in kalksteen in de Kokcha-riviervallei van de Badakhshan-provincie in het noordoosten van Afghanistan, waar de Sar-i Sang-mijnen al meer dan 6.000 jaar actief zijn geweest.[20] Afghanistan was de bron van lapis voor de oude Perzische, Egyptische en Mesopotamische beschavingen, evenals de latere Grieken en Romeinen. De oude Egyptenaren verkregen het materiaal via handel met Mesopotamië, als onderdeel van de Egyptisch-Mesopotamische betrekkingen. Tijdens de hoogtijd van de Indusvallei-civilisatie, circa 2000 v.Chr., werd de Harappaanse kolonie, nu bekend als Shortugai, nabij de lapismijnen gevestigd.[7]Naast de Afghaanse afzettingen wordt lapis ook gewonnen in de Andes (bij Ovalle, Chili); en ten westen van het Baikalmeer in Siberië, Rusland, bij de Tultui-lazurietafzetting. Het wordt in kleinere hoeveelheden gewonnen in Angola, Argentinië, Birma, Pakistan, Canada, Italië, India en in de Verenigde Staten in Californië en Colorado.[13]Toepassingen en substitutenLapis heeft een uitstekende polijst en kan worden omgezet in sieraden, beeldhouwwerken, manden, mozaïeken, ornamenten, kleine standbeelden en vazen. Binnenhuisdecoratie en afwerking van gebouwen kunnen ook met lapis gedaan worden. Tijdens de Renaissance werd lapis fijngemalen en verwerkt tot het pigment ultramarijn voor gebruik in fresco’s en olieverfschilderijen. Het gebruik als pigment in olieverf trok zich grotendeels terug in het begin van de 19e eeuw, toen er een chemisch identieke synthetische variant beschikbaar kwam.
Hét online veilinghuis voor jou!
Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.
Waarom Catawiki?
Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
Bezorgt in heel België
0x bekeken
0x bewaard
Sinds 8 aug '26
Zoekertjesnummer: a165379993
Populaire zoektermen
Mineralen en Fossielenmineralenedelstenen en mineralenedelstenen en mineralenverzameling mineralenmineralenfossielenmineralen doosmammoet fossielenfossielen verzamelingmineralen en kristallenfossielen haaientandenfossielen haaientandenmineralen collectiezetel in Fauteuilskermis wagen in Speelgoed | Duplo en Legoronde tafel gratis in Tafels | Eettafelsglazenwasser in Horeca | Keukenapparatuurmercedes benz e300 in Mercedes-Benzimac 27 2020 in Apple Desktopsironside in Grastrimmerskawasaki el 250 in Onderdelen | Kawasakinordli ikea in Slaapkamer | Beddenstarbucks in Keuken | Servies