Prachtige grote shabti, een faience ushabti uit het Oude Egypte (664–332 v.Chr.), 18,5 cm hoog en met inschrijving van hoofdstuk VI van het Boek van de Doden, onbeschadigd.



Fijn shabti ushabti met inscriptie van hoofdstuk VI van het Boek der DodenOud-Egyptisch, Laatste Periode, 26e–30e Dynastie, 664–332 v.Chr.FaienceHoogte: 18,5 cm zonder standaard.Herkomst:- Particuliere collectie, Roger de Montégudet (1880–1925), Parijs, Frankrijk.- Particuliere collectie, Parijs, Frankrijk, verworven door afstamming van bovenstaande.Conditie: Ongebleven.Beschrijving:Ushabti van zeer fijn vakmanschap, met een lichtblauwe faience mummiforme figuur met armen over het borstbeen gekruist. In de linkerhand houdt hij een ploeg vast; in de rechterhand een handploeg en het gevlochten koord voor de zaaddzak die op zijn rug gedragen wordt. De ushabti staat op een trapeziumvormige basis en wordt ondersteund door een achterpijler. De gelaatskenmerken zijn fijn uitgewerkt; de oren steken onder de drievoudige pruik uit, en de valse baard is lang en gevlochten, met een licht gekrulde punt.In deze ushabti: Ushabti’s werden in de oud-Egyptische begrafenissen verwerkt vanaf de Eerste Tussenperiode. Hun gebruik nam toe tijdens het Middenrijk, toen de Egyptenaren begonnen een formule op de Coffin Texts te schrijven, nummer 472, zodat de ushabti’s op de oproep zouden reageren: “De Gerechte N. zegt, ‘O jij ushabti, die voor N. bent gemaakt, als N. wordt geroepen voor zijn plichten, of als N. een onplezierige taak opgelegd krijgt zoals aan elke mens in zijn arbeid, zul je zeggen: hier ben ik. Als N. wordt geroepen om degenen die daar werken te begeleiden, terug te keren naar de nieuwe velden om het land te ploegen, of om zand per boot van Oost naar West te transporteren, zul je zeggen: hier ben ik. De Gerechte N.’” Deze formule kwam te staan op de ushabti zelf, vandaar dat ze in de meeste gevallen beschreven voorkomen. Vanaf het Nieuwe Rijk ontstonden talrijke vernieuwingen, en voorbeelden met langere teksten—die in hoofdstuk VI van het Boek der Doden gevonden worden—leidden tot proliferatie. Toch bevat de tekst in veel gevallen slechts de naam van de overledene, of een basisformule, samen met de naam van een familielid of de belangrijkste titels die zij bekleedden.Het Egyptische hiernamaals werd begrepen als een weerspiegeling van de reële wereld, waar zowel goed als kwaad hun plek hadden. Onrechtvaardigen en bozen werden voor altijd gestraft, terwijl de rechtvaardigen een comfortabel bestaan genoten als reizend met de zonnegod. Desondanks waren de gezegende doden nog steeds verplicht om menselijke behoeften en verantwoordelijkheden na te komen, net zoals ze in het leven deden; voedsel en drank in het Hiernamaals hadden een constante zorg. In het Koninkrijk des Doods, waar alle overledenen—mannen en vrouwen, meesters en dienaars, koningen en koninginnen—onderdeel uitmaakten van een hiërarchische samenleving bestuurd door de goden, werd van iedereen verwacht arbeid te leveren op het Land van Iaru. Ze moesten bereid zijn te cultiveren, te zaaien en te oogsten.In het aardse leven werden deze basale productieve taken uitgevoerd door degenen die tot de laagste lagen van de samenleving behoorden. Om dit lot te vermijden zochten de Egyptenaren een magische oplossing: ze hadden een of meer figuren van zichzelf laten maken om te tonen wanneer de gezanten van de heersende god Osiris hen roepen om hun verplichtingen na te komen. Zo waren deze beeldjes, opgenomen in de funerale assemblage van de tombe, afbeeldingen die zowel de meester als de dienaar vertegenwoordigden.Ze werden bekend als ushabti’s, de oudere term zij sabty of shabty, afgeleid van sawab, wiens betekenis overeenkomt met het Griekse woord “persea,” een heilige boom waaruit de oude Egyptenaren deze funerale afgietsels begonnen te maken. Het was tijdens de Derde Tussenperiode, in de 21e Dynastie, rond 1080 v.Chr., dat de term wsbty—dat wil zeggen “ushebty”—begon te worden gebruikt. Vanaf dat moment leidden “ushabti” af uit het werkwoord wsb, “antwoorden,” wat “degene die antwoordt” betekent.Ushabti’s werden aanvankelijk van wassen gemaakt, vooral in het begin; later werden ze van hout gemaakt, en tegen het eind van het Middenrijk begon steen te worden gebruikt. Vanaf het Nieuwe Rijk werd faience de materiaalpar excellence. Het is bekend dat ze in massa werden geproduceerd dankzij de bewaard gebleven mallen en omdat in sommige gevallen de beschilderde teksten niet af waren, het ontbreken van de naam van de eigenaar. Hun populairste vorm was die van een mumie, totdat tegen het einde van de 18e Dinastie figureerde met alledaagse kleding. Velen droegen werktuigen voor het bewerken van het land, zoals manden, hakken of ploegen, verwijzend naar de taken die zij in het Hiernamaals namens hun meesters moesten uitvoeren. Hun iconografie, teksten, materialen, kleuren en plaatsing in de tombe kunnen aanvullende symbolische betekenissen suggereren.Soms werden ze geplaatst in houten kisten, die rijk versierd konden zijn of heel eenvoudig. Tijdens het Nieuwe Rijk werden ze zelfs geplaatst in miniatuur sarcofagen.Toen ze aanvankelijk werden beschouwd als kopieën van de overledene, werden ze in het Nieuwe Rijk en daarna gezien als dienaren of een soort slaven van de levenloze eigenaar, wat leidde tot de productie van grote hoeveelheden. In het begin werd er maar één ushabti voor de overledene gemaakt; gedurende verschillende dynastieën werden echter grote aantallen van deze beeldjes geproduceerd: 365 arbeiders-shabti’s, één voor elke dag van het jaar, bestaand uit mannen en vrouwen, waaronder specialisten in verschillende activiteiten. Ze werden soms aangestuurd door 36 opzichters, te onderscheiden aan hun kilten, één voor elke tien arbeiders-shabti’s (vandaar dat ze bekend staan als “vooraanstaande van tien”). Het aantal overschrijdt 400 voorbeelden en werd de standaard tot het einde van hun productie in de Ptolemaïsche Periode (332–30 v.Chr.). Zo groot was de angst om deze taken uit te voeren die door Osiris werden geëist dat in sommige begrafenissen extra ushabti’s werden opgenomen als “plaatsvervangers” voor de hoofdfiguren.Het is logisch te denken dat geen farao dit soort arbeid met eigen handen wenste uit te voeren, dus wanneer het nodig was, las hij de inscriptie geschreven op het lichaam van de ushabti, en zou het tot leven komen om de oproep te beantwoorden, hem te vervangen in het werk.Faience ushabti’s werden gemodelleerd vanuit een tweedelige mal. De naad werd vervolgens verwijderd, en terwijl het pastuim nog vochtig was, werden de details van de figuur verfijnd en de registers uitgezet, waaraan de hiërogliefische inscripties werden gekerfd. Dit proces maakte elke ushabti uniek, zelfs wanneer dezelfde mal werd gebruikt. Faience is een materiaal samengesteld uit fijn zandcement met een natriumwaterachtige silicaat (natriumbicarbonaat uit natron). Gebakken in een oxiderende atmosfeer bij circa 950°C, bracht het mengsel een glazuurachtige afwerking voort, aangezien de carbonaten een glasachtige laag op het oppervlak vormden. Het was een eenvoudig proces en daarom een goedkoop materiaal. Groene en blauwe tonen werden bereikt door kleine hoeveelheden kopermetaal toe te voegen, verkregen uit malachiet of azuriet. Rode tinten werden geproduceerd met ijzeroxide, diepe blauwen met kobalt en zwart door ijzer- en mangaanoxides met water te mengen. Het was voldoende om de gewenste details met een penseel aan te brengen vóór het bakken om verschillende kleuren te bereiken.


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Biedingen zijn alleen geldig via de website van Catawiki.