Aangeboden: een origineel handgeschreven manuscript van Louis Paul Boon, één van de belangrijkste Vlaamse auteurs van de twintigste eeuw. Reconstructie ;

Boonje
donderdag 18 oktober
Snuifdoos

Aan ’t raam met de koffieboom zat meisje Wanne, van de vroege morgen tot de late avond naar de straat kijkend. Nimmer heb ik geweten dat ze zich klaarmaakte, dat ze zelfs een schep kolen op de stoof deed. Ze zat daar maar een stillekens, maar petje bois schoenen repareren. En ik kwam de stoof maken, en pap roeren of zout op de aardappelen doen.

Ze had iets aan haar maag – mijn maag, zei ze – het bleek later kanker te zijn, een ziekte die toen nog onbekend was. Hun snuifdoos was om snuif te nemen. Nog steeds zie ik haar gevlekte grijze handen met lijnen en rimpelingen wat van een poeder opstreken op de kastplank als een sierade de snuifdoos van moeder zaliger. Honderd keer, als het niet meer is, heb ik haar horen zeggen: Het is nog een snuifdoos van moederzaliger… Afblijven! Ze had maar te knikken, ze zou zakken, en ze alleen met de ogen aan te passen, met de ogen te openen om het binnenhuys dat te kijken. Het was een heel mooie snuifdoos. Ze had ze zwartgelakt, en met op het deksel glinsterende parelmoertjes, een binnenlip, of als menner doktor uit kwam voorschrijven voor haar maag, mocht die een snuif nemen uit het pronkstuk.

Zijzelf, meisje Wanne, gebruikte een ijzeren snuifdoos, net als de lepels en vorken die ze bij het middagmaal gebruikte, en lepels die er vettig uitzagen. Ze droeg de merktekens allemaal niet veel kosten.

Te geloof dat ze nooit veel van mij gehouden heeft. Ze geloofde dat ze alleen maar van stilte en rust hield, om alleen te worden gelaten aan de maag, en met haar afkeer voor feestelijkheden, lawaai en koperen instrumenten. En vooral de punt, waarin ze zich eraan kon. Ze keek alleen de mensen na, en ze stromden er toen nog niet zo die in de bank.

Toch beloofde ze me dat ze me later de snuifdoos van haar moederzaliger zou schenken. Nu niet, zei ze dan weigerend… later. Als ik haar belofte nakwam, of tenminste, ze is haar belofte nagekomen op mijn huwelijksdag. Toen ze wisten was, wat ik haar teruggegeven had, kost ik de snuifdoos aan, en voor een laatste maal vertelde ze me… Ha ze zei: ze zei ze.

Wil ze mij gerust zijn. Waar ze ook is, in de hemel of in de aarde, in het gras bij de mieren, in het sap der bomen of in het stof dat dwarrelt in de zonneschijn, ze moge gerust zijn. De snuifdoos van haar moederzaliger bestaat nog steeds. Soms neem ik ze nog eens in handen. Aarzeling grijpt ze aan van me, half om hel verwachte dat ze meisje Wanne zou horen zeggen: Afblijven, gij moet het stil houden!

Ze geeft niet eens meer naar snuif. Het is al een halve eeuw geleden dat de vrouw neergesloegen werd ingestopt. Ik vraag me zelfs af: Bestaat mijn eigen lijf nog? De parelmoertjes hebben hun glans verloren en ik schaam me ziek. Ik moet zelf, als de zilveren lepels en vorken, en het brilletje van grootvader, opnieuw de kasten op. Ik moet leren, te zwijgen, zoals we ook appelen of bloemen, toen we nog kinderen waren.

Boonje

⸻

Opmerking:
Sommige zinnen bevatten onduidelijk leesbare woorden;

Het betreft een uitgebreide, volledig met de hand geschreven tekst in inkt, met een sterk literair en beschouwend karakter. De thematiek sluit nauw aan bij Boons gekende werk: menselijke kwetsbaarheid, lijden, morele twijfel en existentiële reflectie. De tekst leest als een persoonlijke overdenking of werkschrift, niet als een latere kopie maar als een authentieke schrijftafeltekst.

Het manuscript is professioneel ingelijst in Antwerpen (Fr. Crols, H. Conscienceplein), wat wijst op vroege waardering en zorgvuldige bewaring. Papier, inkt en handschrift passen binnen de actieve schrijfperiode van Boon. De staat is goed, met normale sporen van ouderdom die bijdragen aan de authenticiteit en het karakter.

Dit stuk is bijzonder geschikt voor:
• literaire verzamelaars
• instellingen of archieven
• liefhebbers van Vlaams literair erfgoed
• discrete privécollecties

Een zeldzaam en uniek object dat zelden op de markt verschijnt.

We blijven zoeken naar een jaar waarin 18 oktober op donderdag viel, binnen Boons actieve schrijfperiode.

De relevante kandidaten zijn dan:1945
1951
1956

Maar inhoudelijk verschuift de waarschijnlijkheid iets.

De sfeer van de tekst (nostalgisch, bijna herinnerend, minder polemisch) past eigenlijk nóg beter bij de late jaren 40 dan bij midden jaren 50.

Meest waarschijnlijk: 1945
Alternatief: 1951
Waarom geen later?

Na 1960 wordt Boons zinsbouw grilliger, fragmentarischer en formeler uitgewerkt.
Dit blad oogt spontaan, bijna dagboekachtig.
⸻
inschatting

1945: ±75%
1951: ±20%
1956: ±5%

Twijfel: zo