Een origineel Ewe-fetisjbeeld van hout, getiteld ‘A wooden sculpture’, afkomstig uit Aklakou, Togo, met kaurischelpen, textielwikkels en blauwe pigmenten, 62 cm hoog en 5,3 kg zwaar.

Titel:

Een houten beeld - fetisj - Ewe - Togo (Zonder minimumprijs)

Geschatte waarde:

€230.0

Belangrijk:

Winnende biedingen zijn exclusief 9% koperbescherming + €3





Ewe-fetisjbeeld met kaurischelpen, textielwikkels en blauwe pigmenten - Aklakou, TogoCultuur: EweHerkomst: Aklakou, Zuidoost-TogoMaterialen: Gesneden hout, textielwikkels, koorden, kaurischelpen, blauwe en witgrijze pigmenten, organische en minerale coatings, incl. sokkel.Objecttype: Antropomorf fetisj- of machtsbeeld, vermoedelijk met een beschermende en rituele functieCulturele context: Traditionele religieuze praktijken van het Ewe-volk in Zuidoost-Togo, met name opvattingen over Vodun, spirituele werkzaamheid en de materiële activering van heilige objectenBeschrijvingDit uitzonderlijk rijke fetisjbeeld uit het dorp Aklakou in Zuidoost-Togo belichaamt een opvallende combinatie van antropomorfe houten sculptuur, textielelementen en ritueel werkzame oppervlaktecoatings. De rechtopstaande figuur heeft een relatief groot, afgerond hoofd dat duidelijk afsteekt tegen het volledig verhulde, zuilvormige lichaam. Het gezicht vertoont een uitgesproken sculpturale modellering met een breed voorhoofd, een sterke neus, prominente wangen en volle lippen. De ogen worden gedeeltelijk aan het zicht onttrokken door onregelmatige oppervlaktebedekkingen, wat de uitdrukking een bijzondere, naar binnen gekeerde intensiteit geeft. Vooral de talrijke kaurischelpen vallen op, die op uiteenlopende afstanden op het oppervlak van de schedel zijn bevestigd. Hun lichte, enigszins glanzende oppervlakken vormen een opvallend contrast met het donkere hoofd, dat is bedekt met blauwe en grijze pigmenten. Verdere, kleinere applicaties bevinden zich bij de slapen en aan de zijkanten van het gezicht. De hals is omgeven door verschillende overlappende textiel- en koordachtige elementen, die samen een soort gebeeldhouwde, dichte kraag vormen. Het lichaam zelf verdwijnt vrijwel volledig onder een dichte bedekking van lange, smalle repen stof, vezelachtige banden en onregelmatig hangende textielfragmenten. Deze zijn deels geknoopt, ineengevlochten of met extra koorden vastgezet. De variërende lengte en dikte van de houten delen creëren een dynamisch, bijna organisch gegroeid oppervlak, waarvan het driedimensionale effect veel verder reikt dan de oorspronkelijke vorm van het hout. Bijzonder opmerkelijk is de intense blauwe pigmentering, die onregelmatig is aangebracht op het hoofd, het gezicht, de schouders en de textielbedekking. Naast heldere kobaltblauwe delen zijn er donkere, bijna zwarte zones en witgrijze, korstige afzettingen. Dit gelaagde oppervlak geeft de figuur een uitgesproken materiële dichtheid. Het onderste deel van het lichaam rust op een cilindervormig houten platform, dat eveneens met pigmenten en lagen is bedekt. De moderne zwarte presentatiesokkel maakt geen deel uit van het oorspronkelijke ontwerp.Kunsthistorische beschouwingenHet Ewe-volk behoort tot de belangrijkste etnische groepen in Zuidoost-Ghana, Zuid-Togo en aangrenzende gebieden van Benin. Hun religieuze en artistieke tradities kenmerken zich door een opmerkelijke verscheidenheid aan lokale uitingen, waarin antropomorfe sculpturen, altaren, rituele vaten en materieel complexe machtsobjecten een belangrijke rol kunnen spelen. Het dorp Aklakou ligt in Zuidoost-Togo, een regio waarvan de cultuurgeschiedenis wordt gekenmerkt door nauwe banden tussen Ewe-, Adja- en verwante gemeenschappen. In dit geografische gebied ontwikkelden zich uiteenlopende tradities voor de vervaardiging en het rituele gebruik van figuratieve objecten, waarvan de betekenis niet alleen voortkomt uit hun gesneden basisvorm, maar ook — en misschien nog belangrijker — uit de toegevoegde materialen en de rituele behandeling ervan. Door het antropomorfe ontwerp, de dichte textielbedekking en de opvallende pigmenttoepassingen kan dit beeld worden geplaatst binnen de bredere context van West-Afrikaanse machtsbeelden. In tegenstelling tot zuiver sculpturale voorouderbeelden dient het menselijke lichaam hier grotendeels als drager van een complexe reeks materiële attributen. De oorspronkelijke houten sculptuur vormt als het ware de binnenkern van een object waarvan de zichtbare vorm ingrijpend is veranderd door toegevoegde materialen. Dit additieve ontwerpprincipe is kenmerkend voor talrijke vormen van rituele kunst in Zuid-Togo en Benin. Het artistieke effect ontstaat uit het samenspel van verschillende materialen: gesneden hout, textielvezels, harde kaurischelpen, pigmenten en onregelmatige lagen vormen samen een veelzijdige eenheid. De figuur staat daarmee in een traditie waarin de grenzen tussen sculptuur, ritueel object en materiële belichaming van spirituele krachten bewust open blijven. Een precieze toeschrijving aan een specifieke lokale cultusgemeenschap of een genoemde Vodun is op basis van de foto echter niet mogelijk.Symboliek en materiële betekenisDe kaurischelpen die op het hoofd zijn bevestigd, verdienen bijzondere aandacht. Kaurischelpen hebben in tal van West-Afrikaanse samenlevingen een lange geschiedenis als betaalmiddel, versiering, statussymbool en onderdeel van religieuze praktijken. In verschillende rituele contexten kunnen ze worden geassocieerd met voorspoed, vruchtbaarheid, bescherming en een band met spirituele krachten. Hun plaatsing op de schedel van deze figuur zou het hoofd daarom symbolisch kunnen versterken of kunnen wijzen op een specifieke spirituele functie. Zonder kennis van de lokale traditie is een definitieve interpretatie van de afzonderlijke kaurischelpen echter niet mogelijk. Ook de intense blauwe pigmentering is opmerkelijk. Blauwe kleurstoffen kunnen in uiteenlopende West-Afrikaanse religieuze tradities verschillende betekenissen hebben, van specifieke spirituele verbondenheid tot opvattingen over bescherming en transformatie. De precieze samenstelling van het hier gebruikte pigment is onbekend. Een combinatie met indigo, synthetische kleurstoffen of andere minerale of organische stoffen zou met materiaalonderzoek moeten worden onderzocht. De blauwe delen vormen samen met de witgrijze lagen een complexe kleurstructuur, waarvan het effect nog wordt versterkt door het donkere textiel. De talrijke repen stof en koorden kunnen verband houden met rituele bindingen, offerplechtigheden of de geleidelijke verfraaiing van het object. In verschillende West-Afrikaanse culturele tradities worden figuren veranderd of uitgebreid, of wordt hun toegeschreven kracht versterkt door toevoeging van materialen. Of dit beeld daadwerkelijk gedurende langere tijd met extra textiel en stoffen is versierd, of dat de versiering hoofdzakelijk tijdens één vervaardigingsproces tot stand kwam, valt niet vast te stellen. De materiële complexiteit wijst er echter op dat het uiterlijk van de figuur niet uitsluitend een decoratieve functie had.Rituele functieBinnen het religieuze wereldbeeld van het Ewe-volk kunnen materiële objecten dienen als aanknopingspunten voor de relatie tussen mensen en spirituele krachten. De religieuze tradities die onder de overkoepelende term Vodun worden samengevat, omvatten een veelheid aan lokale godheden, beschermende krachten en rituele praktijken, waarvan de specifieke vormen regionaal en per gemeenschap verschillen. In zulke contexten kunnen antropomorfe machtsbeelden in verband worden gebracht met bescherming, genezing, het afweren van schadelijke invloeden of het omgaan met individuele en gemeenschappelijke crises. Dit beeld kan vanwege zijn opvallende kenmerken en dicht omhulde oppervlak in een overeenkomstige rituele context zijn gebruikt. De dichte lichaamsbedekking suggereert dat de gesneden menselijke figuur niet in de eerste plaats als een anatomische voorstelling werd beschouwd, maar eerder als drager van een bijzondere aanwezigheid, die door de toegevoegde materialen werd benadrukt. De kaurischelpen, pigmenten en textielbindingen kunnen verschillende functies hebben gehad. Hun specifieke betekenis zou echter alleen kunnen worden vastgesteld aan de hand van etnografische documentatie van de oorspronkelijke gebruikscontext. Ook de vraag of het beeld op een huisaltaar, in een speciale cultusruimte of op een gemeenschappelijke rituele plek stond, blijft open. Het zwaar aangekoekte oppervlak kan wijzen op herhaalde materiële behandelingen, maar de zichtbare sporen alleen laten geen betrouwbare reconstructie van zulke handelingen toe. Onderscheid maken tussen oorspronkelijke rituele bekledingen, latere veranderingen en natuurlijke verouderingsprocessen zou alleen mogelijk zijn na een zorgvuldig onderzoek van het object.Kunsthistorische beoordelingDe uitzonderlijke artistieke kwaliteit van dit Ewe-fetisjbeeld ligt in de opvallende combinatie van een relatief helder gemodelleerde menselijke gelaatstrekken met een uitzonderlijk complex, bijna abstract lichaamsontwerp. Het grote hoofd vormt het visuele middelpunt van de compositie en behoudt ondanks de dichte pigmentlagen een duidelijke individuele aanwezigheid. De sterke neus, de volumineuze lippen en de gebeeldhouwde wangen geven het gezicht een opmerkelijke expressiviteit. Daartegenover verschijnt het lichaam als een gelaagde assemblage van textiele en vezelachtige elementen, waarvan de onregelmatige contouren een levendig, bijna dynamisch silhouet creëren. De heldere blauwe pigmenten vormen intense visuele accenten binnen de overwegend donkere en aardse kleurschakeringen. Vooral de spanning tussen de harde, lichtgekleurde kaurischelpen en het zachte, deels zwaar aangekoekte textiel is opvallend. De verschillende materialen vormen samen een sculpturale eenheid, waarvan het effect niet uitsluitend voortkomt uit het oorspronkelijke snijwerk, maar vooral uit de materiële uitbreiding ervan. Binnen de rituele kunst van Zuidoost-Togo documenteert de figuur een uitingsvorm waarin sculpturale vorm, materiële transformatie en mogelijke spirituele betekenis nauw met elkaar verweven zijn. De kunsthistorische betekenis ligt precies in deze combinatie van antropomorfe voorstelling en additief materiaalontwerp, die resulteert in een object met een uitzonderlijke visuele en culturele intensiteit.LiteratuurBlier, Suzanne Preston: African Vodun: Art, Psychology, and Power. Chicago: University of Chicago Press, 1995.Herskovits, Melville J.: Dahomey: An Ancient West African Kingdom. 2 delen. New York: J. J. Augustin, 1938.Rush, Dana: Vodun in Coastal Benin: Unfinished, Open-Ended, Global. Nashville: Vanderbilt University Press, 2013.De genoemde publicaties bieden fundamentele kunsthistorische en etnografische informatie over Vodun-tradities in Zuid-Benin en aangrenzende regio's van West-Afrika. De studies van Suzanne Preston Blier en Dana Rush zijn bijzonder belangrijk voor het begrip van materiële machtsobjecten, rituele objecten en religieuze transformatieprocessen. Deze werken behandelen het onderhavige Ewe-beeld uit Aklakou echter niet rechtstreeks. Ze zijn daarom opgenomen voor vergelijkende analyse en niet als bewijs voor een specifieke cultische functie of lokale toeschrijving.Auteursrecht en wetenschappelijke documentatieEen deel van de informatie en foto's is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie en is gebaseerd op gepubliceerde bronnen op het gebied van etnografie, archeologie en kunstgeschiedenis. Originele teksten en foto's kunnen auteursrechtelijk beschermd zijn. Alle rechten blijven voorbehouden aan de respectieve rechthebbenden.Inv. nr. MAZ33959Informant: Petit Coulibaly


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item